Điều chỉnh kịp thời các hành vi cạnh tranh không lành mạnh
Ngày: 25.05.2018
Chiều 24-5, Quốc hội thảo luận ở hội trường về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự án Luật Cạnh tranh (sửa đổi). Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển điều hành phiên thảo luận. Qua thảo luận, có 19 đại biểu phát biểu. Đại biểu Trần Văn Huynh, Chánh phối sư Cao đài Bạch Y, ĐBQH tỉnh đã góp ý một số nội dung cho dự án Luật này (trích nguyên văn): Kính thưa Chủ tọa kỳ họp, Kính thưa Quốc hội,

Sau đây tôi xin tham gia một số ý kiến vào dự thảo Luật Cạnh tranh (sửa đổi) như sau. Luật cạnh tranh là một trong những đạo luật quan trọng trong khung pháp lý của Việt Nam với 10 chương, 121 điều, Luật Cạnh tranh được ban hành nhằm kiểm soát các hành vi gây hạn chế cạnh tranh hoặc các hành vi có thể dẫn đến việc gây hạn chế cạnh tranh, đặc biệt khi mở cửa thị trường hội nhập kinh tế quốc tế, bảo vệ quyền kinh doanh, chính đáng của các doanh nghiệp, chống lại các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, tạo lập và duy trì một môi trường kinh doanh bình đẳng. Những kết quả thực thi bước đầu đạt được sau 10 năm kể từ khi ban hành Luật Cạnh tranh đã giúp nâng cao nhận thức của toàn cộng đồng xã hội về vai trò và tầm quan trọng của cạnh tranh, giúp định hình văn hóa cạnh tranh trong lĩnh vực và giúp điều chỉnh hành vi ứng xử cho phù hợp, không chỉ đối với cộng đồng các doanh nghiệp mà cả đối với các cơ quan quản lý nhà nước và toàn thể cộng đồng xã hội.

Rõ ràng kết quả bước đầu đạt được trong thực thi các quy định về chống các hành vi hạn chế cạnh tranh, các hành vi cạnh tranh không lành mạnh của cơ quan cạnh tranh đã tác động một cách trực tiếp với nhận thức và hành vi không chỉ các doanh nghiệp kinh doanh trên thị trường mà còn cả đối với mọi tổ chức, cá nhân khác trong xã hội. Luật Cạnh tranh bước đầu không chỉ giúp bảo vệ các hoạt động cạnh tranh, góp phần giáo dục nâng cao nhận thức và ý thức của cộng đồng xã hội về cạnh tranh và bảo vệ cạnh tranh mà còn giúp điều chỉnh hành vi các doanh nghiệp đang hoạt động kinh doanh và mỗi cá nhân, tổ chức trong xã hội cho phù hợp để hướng tới một môi trường cạnh tranh có văn hóa, lành mạnh và bình đẳng. Qua sự nghiên cứu sâu sắc thị trường Việt Nam cũng như việc áp dụng pháp luật cạnh tranh vào thị trường Việt Nam thời gian qua, cùng nghiên cứu các điều thay đổi, bổ sung qua bốn lần trong dự thảo, đại biểu nhận thấy vẫn còn những thiếu sót cơ bản sau cần tiếp tục sửa đổi để hoàn thiện dự thảo này:

Về đối tượng áp dụng dự thảo, theo quy định tại dự thảo, Luật Cạnh tranh sẽ áp dụng cả với các hành vi cạnh tranh được thực hiện, tổ chức, cá nhân kinh doanh, sau đây gọi chung là doanh nghiệp, bảo gồm cả doanh nghiệp sản xuất cung ứng, sản xuất sản phẩm dịch vụ công ích, doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực thuộc độc quyền nhà nước, đơn vị sự nghiệp, công lập và doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, khoản 1 Điều 2 dự thảo. Đây là điểm mới so với luật hiện hành với mục tiêu hợp lý nhằm đảm bảo căn cứ pháp lý để sẵn sàng xử lý các hành vi vi phạm cạnh tranh bên ngoài Việt Nam nhưng ảnh hưởng tới cạnh tranh nội địa của Việt Nam. Tuy nhiên, dường như các quy định này rất khó khả thi, ít nhất là từ góc độ tư pháp quốc tế, khi mà từ các hành vi này về nguyên tắc không thuộc phạm vi áp dụng của pháp luật nội địa hay quyền tài phán của Việt Nam. Ngay cả khi quy định về phạm vi áp dụng này là để phòng ngừa, tạo khung sẵn để ngăn chặn và xử lý hành vi cạnh tranh liên quan khi có thể. Với hiện trạng của dự thảo chỉ đề cập về phạm vi và đối tượng không có các quy định nội dung nào thích hợp để áp dụng đối với đối tượng là doanh nghiệp nước ngoài. Ở phạm vi ngoài lãnh thổ Việt Nam mục tiêu này cũng không thực hiện được khi cần, ví dụ không rõ việc xác định các hành vi cạnh tranh của các doanh nghiệp nước ngoài ở lãnh thổ Việt Nam sẽ thực hiện như thế nào, trên cơ sở nào và các biện pháp nào sẽ áp dụng. Vì vậy, đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc kỹ hơn về vấn đề này.

Đối với hành vi hạn chế cạnh tranh, Luật Cạnh tranh quy định kiểm soát các hành vi vi phạm, hạn chế cạnh tranh, hành vi thỏa thuận, lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường và lạm dụng vị trí độc quyền và cạnh tranh không lành mạnh. Mục tiêu của cạnh tranh là bảo vệ hoạt động cạnh tranh để thông qua đó duy trì môi trường kinh doanh lành mạnh, bình đẳng. Tuy nhiên, thực tiễn hoạt động cho thấy luật còn bộc lộ rất nhiều hạn chế, theo thống kê của Cục Quản lý cạnh tranh thuộc Bộ Công thương, trong hơn 10 năm thực thi các quy định về chống các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, tính đến hết năm 2015 cơ quan này đã tiếp nhận hơn 300 khiếu nại, tiến hành điều tra tổng số 158 vụ và ra quyết định xử phạt trong 150 vụ đã điều tra.

Sau hơn 10 năm thực thi luật số lượng vụ vi phạm cạnh tranh không lành mạnh được giải quyết còn khá ít. Bên cạnh lý do về thể chế, thủ tục còn có nguyên nhân do chưa thu hút được niềm tin của doanh nghiệp, trong khi người dân hầu như không khiếu nại. Ngoài những việc ảnh hưởng quyền người tiêu dùng còn doanh nghiệp thì tự thỏa thuận đi đêm với nhau. Trên thực tế, những năm gần đây xuất hiện ngày càng nhiều các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, lạm dụng, độc quyền. Các hình thức khuyến mại tinh vi, nhập nhằng về nhãn hiệu, công dụng của sản phẩm để đánh lừa người tiêu dùng gây nhầm lẫn trong lựa chọn tiêu dùng sản phẩm ngày càng phổ biến.

Trước hiện tượng này nhiệm vụ của hệ thống pháp luật về cạnh tranh phải đặt toàn bộ cộng đồng doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh bình đẳng, không phân biệt đối xử và phát huy tối đa quan hệ thị trường để có được sàng lọc tự nhiên, đào thải các doanh nghiệp yếu kém. Với những kiến nghị nêu trên, cùng nhiều tiến bộ khác, dự thảo Luật Cạnh tranh (sửa đổi) góp phần bảo vệ bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng, tăng cường hiệu quả, hiệu lực về tính minh bạch trong thực thi pháp luật về cạnh tranh, phù hợp với các cam kết quốc tế, nâng cao hiệu quả kinh tế, phúc lợi xã hội và bảo vệ quyền người tiêu dùng. Chính vì vậy, với tư cách là người đại biểu nhân dân, tôi tán thành việc thông qua dự thảo Luật Cạnh tranh (sửa đổi) trong kỳ họp này.

Thanh Anh (lược ghi)
Số lần đọc:115